Η Επανάσταση του 1821 είναι το πιο σημαντικό γεγονός στη νεότερη ελληνική ιστορία γιατί με αυτή δημιουργήθηκε το ελληνικό εθνικό κράτος. Είναι η πρώτη επανάσταση που κατάφερε να δημιουργήσει ανεξάρτητο εθνικό κράτος στη νοτιοανατολική Ευρώπη.

Στα τέλη του 18ου αιώνα άρχισε να οργανώνεται η κίνηση που οδήγησε στην Ελληνική Επανάσταση, η Φιλική Εταιρία. Η Φιλική Εταιρία καλλιέργησε την ιδέα ότι οι Έλληνες μπορούν να επαναστατήσουν ενάντια στο σουλτάνο και να δημιουργήσουν το δικό τους εθνικό κράτος. Το 1814 τρεις έμποροι από τις παροικίες, ο Νικόλαος Σκουφάς με καταγωγή από την Άρτα, ο Εμμανουήλ Ξάνθος με καταγωγή από την Πάτμο και ο Αθανάσιος Τσακάλωφ με καταγωγή από τα Γιάννενα, ίδρυσαν στην Οδησσό της Ρωσίας (σημερινή Ουκρανία) τη Φιλική Εταιρία, μια μυστική οργάνωση που είχε στόχο να προετοιμάσει την Ελληνική Επανάσταση. Την εποχή που ιδρύθηκε η Φιλική Εταιρία οι ευρωπαϊκές μοναρχίες είχαν πάρει μέτρα ενάντια στις κοινωνικές και στις εθνικές εξεγέρσεις. Για να μείνει κρυφή τόσο από τις οθωμανικές αρχές όσο και από τους μηχανισμούς ελέγχου των ευρωπαϊκών αυτοκρατοριών, η Φιλική Εταιρία οργανώθηκε όπως και άλλες μυστικές επαναστατικές οργανώσεις. Αρχηγοί της ήταν λίγα μόνο άτομα, άγνωστα στα υπόλοιπα μέλη της.

Η Ελληνική Επανάσταση ξέσπασε στις αρχές του 1821 ταυτόχρονα στη Μολδαβία και στη Βλαχία (Παραδουνάβιες Ηγεμονίες), στην Πελοπόννησο και στην Κωνσταντινούπολη. Στη Μολδαβία και στη Βλαχία απέτυχε, ενώ στο νότιο ελλαδικό χώρο μπόρεσε να αντιμετωπίσει τον οθωμανικό στρατό και να ελέγξει την Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα και αρκετά νησιά στο Αιγαίο.

Η έναρξη της Επανάστασης στην Ελλάδα δεν πραγματοποιήθηκε σε μία μόνο μέρα ούτε συγχρόνως σε όλες τις περιοχές, αν και είχε ορισθεί ως μέρα γενικής εξέγερσης η 25η Μαρτίου. Κάποιες περιοχές προηγήθηκαν στην εξέγερση και άλλες ακολούθησαν μετά την 25η Μαρτίου, η έναρξη δηλαδή της Επανάστασης έγινε σταδιακά και κλιμακώθηκε σε χρόνο μακρότερο από δύο μήνες ενώ μεμονωμένες εξεγέρσεις έγιναν και αργότερα. Ωστόσο, τα πρώτα επαναστατικά γεγονότα, από τις 21 έως τις 31 Μαρτίου, οπότε επαναστάτησαν η Πελοπόννησος πρώτα και αμέσως μετά ένα τμήμα της Ανατολικής Ελλάδας, συνιστούν την κυρία έναρξη της Επανάστασης στην Ελλάδα. Η Επανάσταση στην Ελλάδα άρχισε από την Πελοπόννησο. Μέσα σε λίγες ημέρες, από τις 21 έως τις 28 Μαρτίου, είχε γενικευθεί και είχε επεκταθεί σε όλες τις επαρχίες της. Ουσιαστικά μόνο τα φρούρια, η Τριπολιτσά με τις γύρω περιοχές της και το Λάλα είχαν παραμείνει στην εξουσία των Τούρκων. Όλες οι επαρχίες κινήθηκαν για την επανάσταση με την ίδια προθυμία.

Η πρώτη πόλη που απελευθερώθηκε ήταν η Καλαμάτα στις 23η Μαρτίου 1821. Επακολούθησε σύσκεψη των οπλαρχηγών και αποφασίσθηκε η ίδρυση μιας επαναστατικής επιτροπής, η οποία ονομάσθηκε «Μεσσηνιακή εν Καλαμάτα Γερουσία» και ανέλαβε τον συντονισμό του Αγώνα. Την ίδια μέρα η Μεσσηνιακή Γερουσία εξέδωσε προκήρυξη προς τις ευρωπαϊκές αυλές, της οποίας σώζεται το πρωτότυπο. Με αυτήν η Μεσσηνιακή Γερουσία γνωστοποιούσε στους χριστιανικούς λαούς την απόφαση του έθνους, ύστερα από αιώνες ανυπόφορης δουλείας, να αποτινάξει τον ζυγό και ζητούσε τη συνδρομή τους.

Οι Μεγάλες Δυνάμεις αντιμετώπισαν στην αρχή αρνητικά την Επανάσταση. Αντίθετα, οι φιλέλληνες και το κίνημα τους την είδαν με ενθουσιασμό. Το 1825 η Οθωμανική Αυτοκρατορία οργάνωσε αντεπίθεση που έφερε την Επανάσταση σε κίνδυνο. Ο κίνδυνος έγινε μεγαλύτερος από τις εσωτερικές διαμάχες ανάμεσα στους επαναστατημένους οι οποίες οδήγησαν σε δύο εμφύλιους πολέμους. Όμως οι Μεγάλες Δυνάμεις, επειδή περίμεναν να ωφεληθούν από τη νέα κατάσταση, στο τέλος μεσολάβησαν για να σώσουν την Επανάσταση. Πρώτος κυβερνήτης στο νέο ελληνικό κράτος έγινε ο Ιωάννης Καποδίστριας.
Η Επανάσταση κυριάρχησε στις περιοχές όπου ζούσαν σχετικά λίγοι μουσουλμάνοι και ήταν μακριά από τα μεγάλα οθωμανικά στρατιωτικά κέντρα. Στην Ήπειρο, στη Θεσσαλία, στη Μακεδονία και στη Χίο οι επαναστάτες δεν άντεξαν και οι Οθωμανοί κατάφεραν να καταπνίξουν τις επαναστάσεις μέχρι το καλοκαίρι του 1822.
Τα πιο σημαντικά γεγονότα στα δύο πρώτα χρόνια της Επανάστασης ήταν η άλωση της Τριπολιτσάς (εκεί είχαν την έδρα τους η οθωμανική διοίκηση και ο στρατός της Πελοποννήσου) και η μάχη στα Δερβενάκια. Εκεί ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης πέτυχε μια από τις πιο αποφασιστικές νίκες γιατί με αυτή οι επαναστάτες σταθεροποίησαν την κυριαρχία τους στην Πελοπόννησο.
Τέσσερις κοινωνικές ομάδες συμμετείχαν στις πολιτικές εξελίξεις κατά την Επανάσταση: οι προεστοί και ο ανώτατος κλήρος σε κάθε επαρχία, οι οπλαρχηγοί της Επανάστασης, οι ετερόχθονες πολιτικοί – Φαναριώτες από την Κωνσταντινούπολη, έμποροι και λόγιοι από άλλα μέρη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αλλά και από τα Επτάνησα και την Ευρώπη, οι οποίοι πήγαν στις επαναστατημένες περιοχές για να πάρουν μέρος στην Επανάσταση – και τέλος οι μεγαλέμποροι και οι καραβοκύρηδες του Αιγαίου, οι προεστοί δηλαδή από τα νησιά.
Η Επανάσταση βρίσκει την Ύδρα κάτοχο αμύθητου πλούτου από χρυσά νομίσματα της εποχής, αποτέλεσμα κυρίως της επιτυχημένης εμπλοκής της στο εμπόριο σίτου κατά τους Ναπολεόντειους πολέμους.

Ο στόλος της αριθμούσε 186 μικρά και μεγάλα πλοία συνολικής χωρητικότητας 27.736 τόνων δηλαδή ήταν διπλάσιος από αυτόν των Σπετσών που διέθεταν ως δύναμη 64 πλοία συνολικά 15.907 τόνων, ενώ τα Ψαρά διέθεταν 35-40 πλοία και η Κάσος 15. Παράλληλα τα πληρώματα είχαν αποκτήσει μεγάλη πολεμική εμπειρία λόγω των συγκρούσεων με πειρατές της Αλγερίας και έτσι δίκαια ο Ιμπραήμ αποκάλεσε την Ύδρα “Μικρή Αγγλία”.

Οι προεστοί, τουλάχιστον από το 1820, είχαν μυηθεί από τη Φιλική Εταιρεία στο μυστικό της Επανάστασης. Όταν κηρύχθηκε η Επανάσταση στην Πελοπόννησο, την 24 Μαρτίου 1821, οι Υδραίοι και οι Σπετσιώτες ενημερώθηκαν με επιστολή από τους προύχοντες της Πελοποννήσου ότι η Επανάσταση άρχισε νωρίτερα γιατί το μυστικό είχε προδοθεί από “τουρκολάτρες” και ζητούσαν τη βοήθεια τους για τον ναυτικό αποκλεισμό του εχθρού.

Οι Σπετσιώτες ύψωσαν τη σημαία της Επανάστασης την 26η Μαρτίου αλλά οι Υδραίοι φάνηκαν διστακτικοί στο να εξεγερθούν αμέσως, θυμούμενοι τις καταστροφές που είχαν πάθει κατά την προηγούμενη αποτυχημένη εξέγερση του 1770 και λαμβάνοντας υπόψη την στρατιωτική υπεροχή του εχθρού. Τελικώς κήρυξαν την επανάσταση στις 14 Απριλίου 1821 από τον Πλοίαρχο Αντώνιο Οικονόμου και το λαό κάμπτοντας τις επιφυλάξεις των προκρίτων.

Η Ύδρα, μαζί με τις Σπέτσες και τα Ψαρά, έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην έκβαση της Επανάστασης του 1821 διαθέτοντας τον εμπορικό και πολεμικό τους στόλο, αγωνιστές και χρήματα, στην υπηρεσία του Αγώνα.

Ο Υδραϊκός στόλος μαζί με το στόλο των Σπετσών και των Ψαρών, κυριάρχησαν στη θάλασσα κατά τον επταετή αγώνα, συμβάλλοντας έτσι αποφασιστικά στην απελευθέρωση της Ελλάδας, θυσιάζοντας παράλληλα ανθρώπινες ζωές, πλοία και χρήματα και αναδεικνύοντας ηγέτες και αγωνιστές.

Ο επαναστατικός στόλος είχε καράβια κυρίως από τα νησιά Ύδρα, Σπέτσες, Ψαρά και Κάσο. Ο Οθωμανικός στόλος είχε πιο πολλά και πιο μεγάλα καράβια
και με πιο καλό εξοπλισμό. Όμως τα πληρώματα του δεν είχαν πείρα και το χειμώνα ο οθωμανικός στόλος πήγαινε πίσω στη βάση του. Οι Έλληνες, χρησιμοποιώντας πυρπολικά, έκαναν πολλές ζημιές και προκαλούσαν φόβο στο οθωμανικό ναυτικό.
Τα πυρπολικά (μπουρλότα) ήταν παλιά μικρά καράβια που τα γέμιζαν με υλικά που έπαιρναν εύκολα φωτιά. Οι ναύτες τα έδεναν κολλητά στα οθωμανικά καράβια τη νύχτα και τους έβαζαν φωτιά. Μετά έφευγαν με μικρές βάρκες και η φωτιά περνούσε από το πυρπολικό στο καράβι που καιγόταν ή ανατιναζόταν.

Όταν ξέσπασε η Ελληνική Επανάσταση, οι Μεγάλες Δυνάμεις στην Ευρώπη ακόμη και η Ρωσία, που οι επαναστατημένοι πίστευαν ότι θα τους βοηθήσει, κράτησαν αρνητική στάση. Για να πείσουν τις Μεγάλες Δυνάμεις να τους υποστηρίξουν, οι επαναστατημένοι δήλωσαν από την αρχή ότι: Πήραν τα όπλα για να υπερασπιστούν την τιμή και την ιδιοκτησία που τους αρνιόταν το Οθωμανικό κράτος. Ζητούσαν ως χριστιανοί να μην τους κυβερνούν μουσουλμάνοι. Η Επανάσταση τους ήταν εθνική και δεν είχε στόχο να αλλάξει την κοινωνία.
Οι Μεγάλες Δυνάμεις άρχισαν να αλλάζουν στάση απέναντι στην Ελληνική Επανάσταση μετά το 1822. Βασική αιτία ήταν ο ανταγωνισμός τους για το ποια από αυτές θα ελέγχει την ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα νωρίτερα είχε αναπτυχθεί ήδη ο φιλελληνισμός. Πολλοί Ευρωπαίοι, ανεξάρτητα από τη στάση που κρατούσαν οι κυβερνήσεις τους, είδαν μ’ ενθουσιασμό την Ελληνική Επανάσταση από την αρχή της και θεώρησαν ότι έπρεπε να βοηθήσουν τους επαναστατημένους Έλληνες. Αυτοί ονομάστηκαν φιλέλληνες. Κάποιοι απ’ αυτούς, οι οποίοι θαύμαζαν τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό και πίστευαν ότι από αυτόν προέρχεται ο ευρωπαϊκός πολιτισμός, θεωρούσαν τους επαναστάτες απογόνους των αρχαίων Ελλήνων.
Για κάποιους άλλους, η Ελληνική Επανάσταση ήταν ένα ακόμη φιλελεύθερο κίνημα για πολιτικές μεταρρυθμίσεις και εθνική απελευθέρωση. Αυτοί θεωρούσαν τον αγώνα ενάντια στο σουλτάνο παρόμοιο με τον αγώνα ενάντια στα απολυταρχικά καθεστώτα στην Ευρώπη.
Οι φιλέλληνες βοήθησαν την Ελληνική Επανάσταση με πολλούς τρόπους.
Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 και το ανεξάρτητο κράτος που δημιούργησε άνοιξαν το δρόμο και για τους άλλους βαλκανικούς λαούς (Σέρβους, Βούλγαρους, Αλβανούς κ.ά.) που θέλησαν να δημιουργήσουν τα δικά τους εθνικά κράτη. Η διαδικασία αυτή, που κράτησε σχεδόν έναν αιώνα, οδήγησε την Οθωμανική Αυτοκρατορία στη διάσπαση και ολοκληρώθηκε όταν δημιουργήθηκε η Τουρκία το 1923.
Θέλοντας να τιμήσουμε τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση του 1821 και την ανδρεία των Ελλήνων δημιουργήσαμε το Sail to Freedom, την πλεύση προς την Ελευθερία, μια πρωτότυπη και φαντασμαγορική εκδήλωση εμπνευσμένη από τη ναυτική δύναμη της Ελλάδας αλλά και των Ελληνίδων που πρωτοστάτησαν στην Επανάσταση, όπως η καπετάνισσα Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα. Σε μια συμβολική πλεύση, δεκάδες ιστιοφόρα αλλά και ταχύπλοα σκάφη θα πλεύσουν προς το Άγαλμα της Ελευθερίας φέροντας την ελληνική σημαία και σημαίες της Επανάστασης τιμώντας τους Έλληνες καπετάνιους και μπουρλοτιέρηδες του 1821 ενώ μια χαρισματική Ελληνίδα aerial dancer, η Κατερίνα Σολδάτου, θα δώσει τον καλύτερο εαυτό της προς τιμήν όλων των Ελλήνων ηρώων του ’21 καθώς θα ίπταται ανάμεσα στα κατάρτια του μεγαλύτερου ιστιοφόρου της νηοπομπής όπως κάνανε και οι Έλληνες καπετάνιοι αλλά και οι Ελληνίδες καπετάνισσες ενάντια στο στόλο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.